Ogólne

Kleszczonado wszędzie, co to będzie?

Okres wiosenno-letni sprzyja długim spacerom i spędzaniu czasu na dworze wraz z naszymi psami. Ten sielankowy czas skutecznie psują wysypy kleszczy, które budzą lęk ze względu na choroby, jakie przenoszą a które mogą być poważnym zagrożeniem dla życia naszych pupili. W związku z tym postanowiłam napisać kilka słów o biologii kleszczy, przybliżyć najbardziej pospolite gatunki i zrobić przegląd popularnych na rynku produktów mających zapewnić bezpieczeństwo naszym psom. Uprzedzam! Chwilami nie do końca będzie poważnie! Ale na pewno dowiecie się czegoś nowego.

Kleszcze to małe pajęczaki żywiące się krwią zwierząt. Są jednymi z najbardziej rozpowszechnionych zwierząt na całym świecie. Do tego jednymi z tych bardziej kłopotliwych, ponieważ są wektorem wielu chorób ludzi oraz zwierząt domowych. Kleszcze mają cykl życiowy, który obejmuje stadium larwalne i jeden lub więcej stadiów nimfy. Niedojrzałe stadia przypominają te dorosłe i każdy z nich potrzebuje krwi, zanim przejdzie do następnego etapu. Dorosłe kleszcze żyją kilka lat. Bez pożywienia mogą przeżyć nawet dwa lata. Obie płcie żywią się krwią, samce rzadziej niż samice, które potrzebują jej do rozrodu. Obie płcie mogą być nosicielami chorób.

W Pl żyje ponad 90 gatunków kleszczy i pojawiają się nowe! Jeszcze do niedawna nowym gatunkiem kleszcza był kleszcz łąkowy Dermacentor reticulatus, którego ekspansję obserwuje się od dwudziestu lat i który w bardzo szybkim tempie stał się drugim najszerzej rozpowszechnionym gatunkiem kleszcza zaraz po kleszczu pospolitym Ixodes ricinus. Oprócz dwóch wspomnianych wyżej gatunków kleszczy, groźnym i pospolitym dla naszych psów kleszczem będzie też kleszcz psi Rhipicephalus sanguineus. Kleszcze mają potężnego sprzymierzeńca – jest nim ocieplenie klimatu. Dzięki niemu są aktywne prawie cały rok, ich populacja rośnie a część gatunków kleszczy zwiększa swój zasięg występowania. W skrócie – będzie tylko gorzej. Żeby jednak rozluźnić nieco atmosferę wokół kleszczy – poznaj swojego wroga.

Poznaj swojego wroga czyli 12 ciekawostek o kleszczach:

  • są tak uroczymi istotkami, że występują nawet na Antarktydzie żerując na pingwinach,
  • nikt nigdy nie próbował ich udomowić (nie wiem dlaczego),
  • nie posiadają spadochronów co za tym idzie nie skaczą na nas z drzew!
  • za to są świetnie wdrapują się na trawy i krzewy aby tam poczekać w oczekiwaniu na obiad,
  • reagują na zmiany w polu elektromagnetycznym, przyciąga je takie pole jakie emituje telefon komórkowy (czyżby chciały scrollować insta?), ale unikają silnego promieniowania, takiego jakie emitowane jest przez maszty telefoniczne (co za dużo to niezdrowo),
  • źle reagują na smarowanie masłem w przeciwieństwie do świeżych bułeczek,
  • nie interesuje ich twój ulubiony kolor – czy czarny czy biały – i tak cię dziabną,
  • nie porozmawiasz z nimi na temat najnowszych premier filmowych na Netfliksie,
  • kleszcze mogły być również utrapieniem dinozaurów, szczątki kleszczy zostały znalezione w bursztynie, pochodzą sprzed około 99 milionów lat,
  • kleszcze nie sugerują się stałocieplnością  bo żerują również na gadach,
  • ich ukłucie jest bezbolesne, w przeciwieństwie do pobrania krwi w przychodni,
  • są pożywieniem wielu gatunków zwierząt np mrówek,chrząszczy, ropuch i gryzoni a w Ameryce Północnej oposów.
Photo by Maksim Shutov on Unsplash
Photo by Maksim Shutov on Unsplash

A teraz będzie bardzo poważnie. Kleszcze budzą strach i wstręt nie tylko dlatego, że piją krew i mają osiem odnóży, ale też dlatego, że są wektorem groźnych chorób. Aby przed nimi uchronić nasze psy, możemy zakupić odpowiednie produkty np. tabletki, obroże, spot-ony, odstraszacze ultradźwiękowe lub zastosować środki naturalne. Warto podkreślić, że różne środki na kleszcze działają na różne ich gatunki, ponadto zwykle tylko na kilka tych najbardziej pospolitych jakie wymieniłam wyżej.

Pytania jakie trzeba sobie zadać zanim wybierze się odpowiedni środek na kleszcze dla naszego psa.

  • Ile czasu spędzasz na zewnątrz z psem?
  • Gdzie spacerujesz z psem?
  • W jakim wieku jest pies?
  • Czy pływa w wodzie?
  • Czy masz kota?
  • Na rynku można kupić następujące formy środków zabijających lub/i odstraszających kleszcze. Są to:

Tabletki

Tabletki na kleszcze są podawane doustnie, ich zaletą jest to, że są w 100% wodoodporne. Polecałabym je dla psów lubiących pływać oraz mających gęstą sierść. Kąpiele z użyciem szamponu również nie zmniejszają skuteczności działania tabletek. Kleszcz ginie po wygryzieniu się w skórę i rozpoczęciu żerowania. Dlatego trzeba pamiętać, że tabletki nie chronią przed znoszeniem kleszczy przez naszych pupili do domu. Aktualnie dostępnymi na rynku tabletkami są:  bravecto, simparica oraz nexGard. Różnią się składnikiem aktywnym i czasem działania. W bravecto substancją czynną jest fluralaner. Działa od 8 do 12 tygodni na następujące gatunki kleszczy: Ixodes ricinus, Dermacentor reticulatus i Dermacentor variabilis (kleszcz psi amerykański nie występuje w Polsce!!!), Rhipicephalus sanguineus. Kolejną tabletką jest simparica, której substancją aktywną jest sarolaner, działa 5 tygodni na kleszcze Dermacentor reticulatus, Ixodes hexagonus,Ixodes ricinus i Rhipicephalus sanguineus. NexGard również należy do tabletek działających nieco krócej bo około 4-5 tygodni, jego substancją aktywną jest afoksolaner. Zabija takie gatunki kleszczy jak Dermacentor reticulatus, Ixodes ricinus, Ixodes hexagonus, Rhipicephalus sanguineus.

Obroże

Na pierwszy ogień pójdzie obroża foresto. Wykazuje ona długotrwałą skuteczność bójczą kleszczy Ixodes ricinus, Rhipicephalus sanguineus, Dermacentor reticulatus oraz odstraszającą (co jest ogromną zaletą) przy inwazji kleszczy Ixodes ricinus, Rhipicephalus sanguineus przez okres 8 miesięcy, zaczyna w pełni działać po dwóch dniach od założenia. Foresto jest wodoodporna. Aby była skuteczna musi przylegać do skóry, co może być kłopotliwe w przypadku psów o długiej i gęstej sierści. Substancje aktywne to imidaklopryd oraz flumetryna. Nie wolno stosować u szczeniąt w wieku poniżej 7 tygodni.

Kolejnym popularnym na rynku produktem jest obroża scalibor. Działa ona ona tylko na dwa gatunki kleszczy Ixodes ricinus, Rhipicephalus sanguineus. Substancją aktywną jest deltametryna. Pełne działanie obroży następuje dopiero na tydzień po założeniu jej na psa (!) a skuteczność spada po 5-6 miesiącach. Nie wolno stosować u szczeniąt w wieku poniżej 7 tygodni. Na ulotce producenta jest napisane, że sporadyczny kontakt z wodą nie zmniejsza jej działania zatem o dużej wodoodporności chyba nie może być mowy.

Na pierwszy rzut oka ciekawą propozycją wydaje się być obroża sabunol. Posiada aż trzy substancje czynne permetrynę, imidachlopryd oraz geraniol. Działa 5 miesięcy, ale nie wiadomo na co. Producent niestety nie chwali się na ulotce na temat tego, jakie gatunki kleszczy uśmierca sabunol. A szkoda. Zawartość permetryny powoduje, że obroża jest wysoce toksyczna dla kotów.

Wszystkie wymienione wyżej obroże działają bardzo toksycznie na organizmy wodne. Pozostawiam tą informację do zastanowienia, wszystkim osobom, których psy lubią kąpiele wodne na łonie natury.

Spot – on

Preparaty spot on mają postać płynną zamkniętą w pipecie. Zawartość aplikatora leku nanosi się bezpośrednio na skórę zwierzęcia po rozchyleniu sierści. W zależności od zaleceń producenta w jednym lub kilku miejscach na grzbiecie lub w postaci linii ciągłej wzdłuż środkowej linii grzbietu od nasady ogona do łopatek. Zwykle zapewniają krótkotrwałą ochronę do kilku tygodni. Część z nich jest wodoodporna, aczkolwiek nie zaleca się pływania w ciągu dwóch dni od podania a w przypadku intensywnych kąpieli należy powtórzyć aplikację preparatu na skórę zwierzęcia. Nie są odporne na kąpiele z szamponem.

Pierwszym preparatem spot-on jest Vectra 3D. Substancjami aktywnymi są dinotefuran, permetryna, pyriproksyfen. Działa wobec inwazji kleszczy Rhipicephalus sanguineus i Ixodes ricinus przez jeden miesiąc, a Dermacentor reticulatus do trzech tygodni. Nie wolno stosować u kotów.

Fiprex z fipronilem jako substancją aktywną eliminują większość kleszczy wgryzionych w skórę w ciągu 24-48 godzin od zaaplikowania i zapewnia ochronę przed kleszczami do 4 tygodni. Wg ulotki fiprex działa jedynie na kleszcze z rodzaju Ixodes. Bardzo podobnym produktem do fiprexu jest frontline. Zwykły frontline jako składnik aktywny posiada również fipronil i również działa 4 tygodnie. Na rynku dostępny jest też frontline combo, który oprócz fipronilu posiada metopren, dzięki czemu powinien mieć szersze spektrum działania na kleszcze, niestety nie mogę się znaleźć nigdzie informacji, jakie to miałyby być gatunki. Dobrze znanym na polskim rynku produktem jest advantix. Działa 4 tygodnie na kleszcze z Ixodes ricinus, Rhipicephalus sanguineus, Dermacentor spp. Posiada dwie substancje aktywne imidaklprid i permetrynę z czego ta druga jest toksyczna dla kotów.

Nowością na rynku są krople bravecto. W porównaniu do innych spot-onów działają dłużej bo 12 tygodni i nie jest toksyczny dla kotów i działa na te same gatunki kleszczy co tabletki tej samej firmy a to dlatego, że posiada tą samą substancję aktywną. Może być dobry dla osób mających opory przed podaniem środka na kleszcze w postaci doustnej a pragnie zabezpieczyć pupila na dłużej niż 4 tygodnie.

Wszystkie powyższe produkty spot-on są toksyczne dla organizmów wodnych a fipronil jest toksyczny dla pszczół.

Środki naturalne – spraye, preparaty doustne

Tutaj mam mieszane uczucia. Z jednej strony duża część produktów naturalnych składa się z wyciągów z roślin. Dobrym przykładem jest permetryna obecna w kroplach, sprayach i obrożach na kleszcze jest związkiem organicznym, który ma działanie biobójcze. Czerpana jest z ekstraktu kwiatu chryzantemy. Na środki naturalne chciałabym poświęcić osobny wpis oparty o rzetelne źródła naukowe a nie dowody anegdotyczne.

Photo by Shahzin Shajid on Unsplash

Odstraszacze ultradźwiękowe

Mają one postać breloków z urządzeniem ultradźwiękowym mającym chronić przed kleszczami i pchłami. Takie urządzenie przyczepia się do obroży lub szelek. Fale ultradźwiękowe w zakresie 40 kiloherców są niesłyszalne dla ludzi i zwierząt domowych. Kleszcze i pchły powinny trzymać się z dala od fal ultradźwiękowych w promieniu 1,5 – 3 metrów. Takie odstraszacze mogą być kuszące dla osób mających opory przed używaniem chemicznych repelentów. Jednakże nie ma żadnych naukowych dowodów na to, że ultradźwięki odstraszają kleszcze (to samo tyczy się pcheł). Nie ma. Oczywiście jeśli ktoś chce przeprowadzić doświadczenie na zwierzętach i spróbować efektywności takiego urządzenia to może zaryzykować. Ale nie polecam.

Wiem, że część z nas walczyła o życie swojego psa z powodu babeszjozy lub straciła swojego najlepszego przyjaciela. Niestety nie pozbędziemy się kleszczy z naszego otoczenia – nie mamy na nie wpływu. Za to mamy wpływ na to w jaki sposób zabezpieczamy swojego psa i siebie przed tymi pasożytami. Dlatego skupmy się na tym na co mamy wpływ. Bądźmy na bieżąco z nowymi środkami na kleszcze pojawiającymi się na rynku zoologicznym bo na terenie Polski pojawiają się nowe gatunki kleszczy, na które póki co nie ma dostępnych środków zapobiegających chorobom odkleszczowym.

źródła:

http://www.uwm.edu.pl/egazeta/strzez-sie-tych-miejsc-tu-jest-kleszcz

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0020751901002326

https://www.researchgate.net/publication/21384271_The_efficacy_of_ultrasonic_pest_controllers_for_fleas_and_ticks

https://www.ema.europa.eu/en/documents/overview/nexgard-epar-medicine-overview_pl.pdf

https://www.ema.europa.eu/en/documents/overview/simparica-epar-summary-public_pl.pdf

https://www.ema.europa.eu/en/documents/overview/bravecto-epar-medicine-overview_pl.pdf

http://plw.urpl.gov.pl/files/Scalibor_Protectorband_4_ulotka_inf.pdf

https://www.ema.europa.eu/en/documents/overview/vectra-3d-epar-medicine-overview_pl.pdf

https://www.who.int/docstore/water_sanitation_health/vectcontrol/ch26.htm

https://boreliozaonline.pl/ciekawostki-o-kleszczach/

2 komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *